Veranderingen op "Kiwimodel in de gezondheidszorg"
Body (Nederlands)
- +Het kiwimodel (vernoemd naar Nieuw-Zeeland, waar het systeem PHARMAC werkt) is een aankoop- en terugbetalingssysteem waarbij de overheid via openbare aanbestedingen (tenders) geneesmiddelen inkoopt:
- +
- +Werking: Farmaceutische bedrijven bieden voor een specifieke groep of klasse van medicijnen hun scherpste prijs aan. De overheid kiest vervolgens de leverancier met de beste prijs-kwaliteitverhouding.
- +
- +Exclusiviteit: In een zuiver kiwimodel krijgt enkel de winnaar van de aanbesteding het recht op volledige terugbetaling (of distributie) binnen het publieke stelsel.
- +
- +Doel: Door enorme volumegaranties af te dwingen van één leverancier, worden de prijzen van geneesmiddelen tot 50% tot 90% naar beneden gedrukt. België: In België werd een sterk afgezwakte versie toegepast, waarbij de overheid enkel prijsdalingen afdwong voor een beperkt aantal categorieën (zoals de anticonceptiepil en simvastatine/cholesterolverlagers). Een volledige verplichting tot één merk werd in de ambulante sector nooit doorgevoerd vanwege weerstand uit de farma-industrie en van artsenorganisaties (die de voorschrijfvrijheid wilden behouden).
- +
- +2. Het momenteel gekozen model in België In plaats van een centraal tendermodel kiest België voor een gemengd marktmodel met gedwongen prijsdalingsmechanismen en vertrouwelijke overeenkomsten:
- +
- +Off-patent markt (Referentieterugbetalingssysteem):
- +Wanneer het octrooi van een origineel merk geneesmiddel verloopt, treedt de "biocliff" of het referentiesysteem in werking. Merken, generieke producenten en biosimilars worden toegelaten op de markt. De overheid verlaagt de officiële vergoedingsbasis (tot wel 60% of meer daling). Elke producent die met de prijs tot dat niveau zakken wil, wordt terugbetaald. De patiënt en de arts hebben zo nog steeds een merkkeuze.
- +
- +Innovatieve patenterede medicijnen (Artikel 81/111-overeenkomsten):
- +Voor dure, nieuwe geneesmiddelen (zoals immunotherapie of kankermedicatie) onderhandelt de overheid rechtstreeks met de fabrikant over vertrouwelijke kortingen (Managed Entry Agreements). Hierdoor blijft de catalogusprijs officieel hoog, maar ontvangt de ziekteverzekering (RIZIV) een geheime terugbetaling/korting.
- +
- +Doelmatig voorschrijven & verplichte kortingen:
- +Artsen worden gestimuleerd (of verplicht via quota) om "goedkoop voor te schrijven" (voorschrijven op stofnaam/INN of kiezen voor het goedkoopste segment). Daarnaast legt de overheid de farmasector jaarlijks wettelijke heffingen en kortingspercentages op om het budget te sturen.
- +
- +3. Hoe er nog kan worden bespaard en de omvang daarvan
- +De mogelijkheden tot extra besparingen hangen af van het gekozen beleidsspoor:
- +A. Invoering van het (volledige) Kiwimodel
- +Hoe: De overheid schrijft voor hele categorieën van veelgebruikte medicijnen (zoals maagzuurremmers, bloeddrukverlagers, antidepressiva en immuuntherapieën) openbare aanbestedingen uit en vergoedt enkel het winnende merk.
- +Geschat bedrag: Volgens berekeningen van voorstanders kan een brede invoering van het kiwimodel voor de meest gebruikte geneesmiddelen in België € 1 miljard tot € 1,5 miljard euro per jaar opleveren voor het RIZIV. Tegenstanders wijzen er wel op dat dit model risico’s op leveringsonderbrekingen (onvoldoende voorraad bij één winnaar) kan vergroten.
- +
- +B. Optimalisatie binnen het Huidige Model
- +Als de overheid het huidige marktmodel behoudt, wordt er via gerichte hervormingen bespaard:
- +Aanpak overconsumptie en doelmatiger voorschrijven:
- +Hoe: Strikter voorschrijfgedrag voor onder meer maagzuurremmers, antibiotica en cholesterolverlagers, en voorschrijven op maat/per behandeltermijn om verspilling tegen te gaan.
- +Geschat bedrag: Enkele tientallen tot honderden miljoenen euro’s per jaar.
- +Kortingen op innovatieve medicatie & verplichte bijdragen:
- +Hoe: Het verhogen van de verplichte heffingen/kortingen op farmaceutische bedrijven.
- +
- +Geschat bedrag: In de begroting wordt via directe heffingen en maatregelen bij de farmasector jaarlijks rond de € 80 miljoen tot € 228 miljoen aan besparingen/opbrengsten ingeboekt.
- +Inzet van Biosimilars en Generica:Hoe: Het verplicht of sneller overschakelen naar biologische varianten (biosimilars) in ziekenhuizen zodra biologische geneesmiddelen uit patent gaan.
- +Geschat bedrag: Schattingen van het RIZIV tonen dat versnelde penetratie van biosimilars jaarlijks € 100 miljoen tot € 200 miljoen extra kan opleveren bovenop de bestaande automatische prijsdalingen.
Titel (Nederlands)
- +Kiwimodel in de gezondheidszorg